فصل 3 – ساختار شيميايي

مواد موجود در بدن موجودات زنده به دو گروه مواد معدني و مواد آلي تقسيم مي شوند. مواد معدني مهم بدن موجودات زنده عبارتند از آب، اکسيژن، دي اکسيد کربن، کلريدها، کربناتها، فسفاتها و ... مواد آلي موادي هستند که معمولاً به وسيله موجودات زنده ساخته مي شود. ترکيبات آلي گوناگوني در بدن موجودات زنده يافت مي شود که مي توان آنها را در چهارگروه مهم جاي داد. اين چهارگروه عبارتند از هيدرات هاي کربن، ليپيدها، پروتئين ها و اسيدهاي نوکلئيک.

  هيدرات هاي کربن

در ساختار هيدرات هاي کربن، هيدروژن ، اکسيژن و کربن به کار مي رود. نشاسته، قند و شکر و پنبه از هيدرات هاي کربن هستند. هيدراتهاي کربن را در سه گروه اصلي جاي مي دهند. مونو ساکاريدها مانند گلوکز، دي ساکاريدها مانند ساکارز و پلي ساکاريدها مانند سلولز.

  ليپيدها

ليپيدها نيز مانند هيدرات هاي کربن از هيدروژن ، اکسيژن و کربن تشکيل شده اند. روغن ها و چربي ها همگي ليپيد هستند. ليپيدها در آب حل نمي شوند. يکي از معروفترين ليپيدها تري گليسيريد است که از سه مولکول اسيد چرب و يک مولکول گليسرول تشکيل شده است. ليپيدها بخش مهمي از غشاي سلولي را مي سازند و علاوه بر آن براي توليد انرژي در سلول مصرف مي شوند.  

  پروتئين ها

پروتئين ها علاوه بر هيدروژن ، اکسيژن و کربن در ساختار خود نيتروژن و گاهي گوگرد نيز دارند. واحد تشکيل دهنده پروتئين ها ، اسيدهاي آمينه هستند. پروتئين ها نقش عمده اي در بدن دارند مثلاً پروتئيني به نام هموگلوبين در خون، مسؤول انتقال گازهاي تنفسي است. بعضي پروتئين ها نقش آنزيمي دارند.  

  آنزيم ها

آنزيم ها ترکيب هاي پروتئيني هستند که به انجام واکنش هاي شيميايي سرعت مي بخشند، اما خود در اين واکنش مصرف نمي شوند و تغيير نمي يابند. براي بيشتر واکنش هايي که در سلول انجام مي شود، حداقل وجود يک آنزيم ضروري است.  

  خودآزمايي

  1 – پنبه از چه ماده اي ساخته شده است؟

الف) سلولز
ب) اسيد نوکلئيک
ج) ليپيد
د) پروتئين  

  2 – کدام عنصر در بعضي از پروتئين ها وجود دارد؟

الف ) اکسيژن
ب) گوگرد
ج) نيتروژن
د) کربن  

  3 – واحد سازنده پروتئين ها کدام است؟

الف) آنزيم
ب) اسيد نوکلئيک
ج) اسيد آمينه
د) ساکاريد  

  4 – کدام قند در قارچ ها ذخيره مي شود؟

الف) گليکوژن
ب) سلولز
ج) نشاسته
د) دي ساکاريد  

  5- کدام ترکيب ها براي توليد انرژي مصرف مي شوند؟

الف ) پروتئين ها
ب) اسيدهاي نوکلئيک
ج) ليپيدها
د) اسيدهاي آمينه