فصل 6 – توليد مثل وراثت

  شباهت ها و تفاوت هاي انسان ها

صفات والدين به گونه اي متفاوت در فرزندان ظاهر مي شود. به طوري که هر فرد با وجود شباهت هايي که با پدر و مادر و ساير افراد هم نوع خود دارد، موجودي منحصر به فرد است.  

  گروه خوني

خون افراد مختلف انسان را براساس وجود يا فقدان در نوع ماده که در روي گلبول هاي قرمز وجود دارند و با علامتهاي A وB نشان داده مي شوند، به 4 گروه تقسيم مي کنند. خون کساني که ماده A را دارد از نوع A، خون کساني که ماده B را دارد از نوع B، کساني که هر دو نوع را دارند از نوع AB و آنها که هيچکدام را ندارند از نوع گروه o است.  

  اثرانگشت

اثر انگشت هر فرد مخصوص خود اوست. اثر انگشت در تمام عمر تغيير نمي کند.  

  علت وجود شباهت ها و تفاوت ها

هر موجود زنده اي ، از جاندار شبيه به خود به وجود مي آيد. ارتباط ميان يک نسل و نسل بعدي ازراه سلول هاي جنسي برقرار مي شود، دو سلول جنسي نر و ماده، با هم ترکيب مي شوند و سلول تخم را حاصل مي آورند. از اين طريق صفات وراثتي از والدين به فرزندان منتقل مي شود. در سلول جنسي ماده نسبت به سلول جنسي نر مقدار سيتوپلاسم بيشتر است. بيشتر حجم سلول نر را هسته تشکيل مي دهد، با اين ترتيب ماده وراثتي هر چه باشد، در هسته سلول جاي دارد.  

  تقسيم ميوز

مرد (كروموزوم46)	سلول جنسي نر (كروموزوم23)
		------------> لقاح	سلول تخم (كروموزوم46)
زن (كروموزوم46)	سلول جنسي ماده (كروموزوم23)

در طي اين تقسيم تعداد کروموزوم هاي سلول هاي نصف مي شود. اين تقسيم، در اندام هاي جنسي و به منظور ايجاد سلول هاي جنسي صورت مي گيرد.

  ساختار کروموزوم ها

کروموزوم ها از کروماتين حاصل مي شوند و کروماتين از DNA و پروتئين ساخته شده است. DNA مولکول بسيار طويلي است که دو رشته دارد. اين دو رشته مانند دو رشته يک زيپ به هم متصل شده اند و مانند يک فنر حول محوري فرضي تابيده اند.هر رشته DNA از هزاران نوکلئوتيد تشکيل شده است. هر نوکلئوتيد شامل يک ترکيب فسفردار، نوعي قند و يکي از چهارنوع باز آلي A،T،C،G است. در ميان همه مولکو هاي زيستي DNA تنها مولکولي است که مي تواند شبيه خودش را بسازد.  

  چگونگي انتقال اطلاعات توسط DNA

انتقال اطلاعات توسط کروموزوم ها صورت مي گيرد و ماده ي اصلي سازنده کروموزوم ها DNA است.از آنجا که DNA ها نوعي ترکيب شيميايي اند ، قاعدتاً بايد کار خود را به طريق شيميايي انجام دهند يعني انجام فعاليتهاي شيميايي خاص را امکان پذير کنند. مي دانيد که انجام بيشتر واکنش هاي شيميايي درون سلول ها نياز به آنزيم هاي ويژه اي دارد. از طرفي آنزيم ها ساختار پروتئيني دارند. پس گفته مي شود که مولکول هاي DNA بايد دستور ساخته شدن پروتئين ها و نوع آنها را بدهند.  

  محيط و وراثت

مطالعات نشان مي دهد که محيط در بروز بعضي صفات ارثي مؤثر است. مثلاً عواملي نظير رژيم غذايي، آب و هوا و ... مي توانند باعث شوند بعضي صفات ارثي بروز کنند. عوامل بروز صفات موجودات زنده در DNA ژن ناميده مي شوند.  

  خودآزمايي

  1 – اطلاعات وراثتي سلول در کدام مولکول نهفته است؟

الف) DNA
ب) سيتوپلاسم
ج) پروتئين
د) سلول جنسي  

  2 – سلول تخم چند کروموزوم دارد؟

الف) 23
ب) 24
ج)46
د) 48  

  3 – حاصل تقسيم ميوز چند سلول است؟

الف)2
ب) 4
ج)6
د)8  

  4 – کداميک از وظايف DNA است؟

الف) عمل لقاح
ب) تقسيم ميوز
ج) تقسيم ميتوز
د) دادن دستور ساخته شدن پروتئين ها  

  5 – جنس آنزيم ها از چه ماده اي است؟

1) هيدرات کربن
2) چربي
3) پروتئين